beeldscherm

=De geschiedenis van het beeldscherm=

__De jaren tachtig__

Tot in de midden jaren tachtig bestond weergave van het beeldscherm uit één kleur. Er was relatief weinig geheugen nodig voor de beeldvorming. Veel voorkomend was een beeldscherm van 24 regels met 80 tekens (karaktergeoriënteerd beeldscherm). Wanneer een (ASCII) teken één byte in beslag neemt, heeft men om het schermbeeld op te bouwen 24 x 80 = 1920 byte nodig (bijna 2 kilobyte). Omdat de eerste microcomputers slechts enkele kilobytes geheugen hadden (16 K tot 64 K rond 1980) kon men voor de opbouw van het beeldscherm nauwelijks meer geheugen toewijzen. De tekens die op het scherm verschenen werden door een oplichtende fosforlaag gevormd. Als hetzelfde beeld langere tijd werd weergegeven brandde dit beeld in de fosforlaag in. Ook als het beeldscherm nadien een ander beeld vertoonde, kon je nog steends de ingebrande tekens herkennen. Zelfs als het beeldscherm werd uitgeschakeld! De schade was dan ook onherroeppelijk. Om dit te voorkomen werd het begrip schermbeveiliging ingevoerd (zie onder). Screen burn

__Midden de jaren tachtig__

Men begon microcomputers te voorzien met meer geheugen dan voordien(1 megabyte). Zo kwam er dus meer geheugen vrij voor het opbouwen van de beeldvorming. Apple Macintosh bracht het eerste scherm op de markt dat pixelgeoriënteerd was. Hierdoor werd het dus mogelijk om ook figuren en afbeeldingen weer te geven. Eén pixel nam toen, bij de gebruikelijke zwart-wit schermen, 1 bit in beslag. Deze schermen werkten nog met een kathodestraalbuis (//Cathode Ray Tube// - ook wel CRT genoemd.) Die bevond zich achteraan in het scherm en scheen richting het glas. Aan de binnenzijde van het scherm, tegen het glas, werden de pixels aangebracht. De pixels sturen licht uit in de primaire kleuren, rood, groen of blauw, naarmate ze worden aangestuurd. Het beeld op het scherm werd lijn per lijn opgebouwd, d.w.z. elke lijn pixels na elkaar en zo steeds opnieuw. De vernieuwingsfrequentie is zeer beangrijk, want als deze laag ligt dan flikkert het scherm. De vernieuwingsfrequentie wordt uitgedrukt in Hertz (Hz). Een vernieuwingsfrequentie van 75Hz is minimum noodzakelijk als je langere tijd naar het scherm kijkt. Gevolgen van flikkering zijn vermoeide ogen (voelen geïrriteerd aan) en hoofdpijn. Voor de opbouw van grafische schermbeelden is in de centrale eenheid van de computer een extra grafische kaart met video-ROM (voor de besturing) en video-RAM (voor de opbouw van het schermbeeld) nodig. De kleinste grafische beeldschermen hebben een resolutie van 640 kolommen en 480 rijen. Eén schermbeeld heeft dus 640 * 480 bit = 38 400 byte aan geheugen nodig (20 maal meer dan een karakter georiënteerd beeldscherm).

__De jaren negentig__

Wanneer men kleuren gebruikt heeft men per pixel meer dan één bit nodig. In de praktijk gebruikt men o.a. :16 kleuren, 256 kleuren, 65536 kleuren (dit noemt men High Color, gebruikt men voor een redelijke weergave van foto's - hierbij zijn 2 byte per pixel nodig) en 16 777 216 kleuren (noemt men True Color, gebruikt men voor foto's en film met een goede kwaliteit - hierbij zijn 3 byte per pixel nodig). Het vereiste geheugen voor een beeldscherm moet dus groter worden naarmate de kleuren. Daarenboven worden naast 640 x 480 ook nog de resoluties 800 x 600, 1024 x 768 en 1280 x 1028 pixels gebruikt. Deze resoluties komen gewoonlijk overeen met beeldschermen met een grotere diagonaal (uitgedrukt in inches - 1 inch = 2.54 cm).

//Schermbeveiliging:// Zoals vermeld trad bij de eerste beeldschermen vaak 'inbranding' op. Om het probleem van 'inbranding' te voorkomen werd de schermbeveiliging geïntroduceerd. Die bestond er eerst in dat het scherm na een bepaalde periode van inactiviteit steeds een wisselend beeld ging weergeven. De karakters die getoond werden op het scherm verwisselden dan met regelmaat van plaats, zodat de fosforlaag (bijna) niet meer werd aangetast. De schermbeveiliging activeerde zichzelf automatisch en werd gedeactiveerd na het drukken op een willekeurige toets op het toetsenbord of, later, door aanraking van de muis. //Afbeeldingen:// De tweede generatie schermbeveiligingen voorzag een zwarte achtergrond met daarop een bepaalde afbeelding die met regelmaat van plaats verwisselde op het scherm. Veelal gebruik​te de fabrikant daarvoor zijn eigen bedrijfslogo. De mogelijkheid om zelf te kunnen bepalen welke afbeelding er te zien was kwam pas later. In de bedrijfswereld bood deze vorm van schermbeveiliging een tweeledig voordeel. Ten eerste kregen de schermen een langere levensduur, wat de rentabiliteit van het toestel verhoogde, maar een tweede voordeel was dat als een werknemer even niet op post was, zijn scherm ook behoed was tegen nieuwsgierige blikken. Veelal werd er een wachtwoord gekoppeld aan de schermbeveiliging. Men moest een wachtwoord invoeren om de schermbeveiliging uit te schakelen.Zo kregen alleen geautoriseerde personen toegang tot de gegevens op de computer. Een derde voordeel dat genoemd zou kunnen worden is dat in plaats van een schermbeveiliging er later ook ingesteld kon worden dat het scherm op stand-by modus overging na een bepaalde tijd. Zo werd er minder elektriciteit gebruikt. Vooraal in grotere bedrijven waar veel computers werden gebruikt was, en is, het effect hiervan voelbaar. //Beeldeffecten:// Zeker na de komst van de kleurenschermen namen schermbeveiligingen steeds mooiere vormen aan. Allerlei licht- en kleureffecten deden hun intrede om de gebruiker van het scherm te animeren. De gebruiker kreeg ook de mogelijkheid om zelf aanpassingen door te voeren in de schermbeveiligingen, zoals kleur, vorm, intensiteit, ... De huidige schermbeveiligingen worden bijna uitsluitend in 3D gemaakt en weergegeven. Voorbeeld van een schermbeveiliging

__Midden de jaren negentig:__  Vanaf midden de jaren negentig begon men stilaan de LCD-technologie te gebruiken in vrijstaande beeldschermen voor desktops. Toch duurde het nog tot omstreeks 2003 eer deze de standaard werden in plaats van de CRT-schermen. In laptops werden de LCD-schermen al gebruikt vanwege hun lage energieverbruik en vooral vanwege hun plaatsbesparing. Het letterwoord LCD staat voor Liquid Christal Display. De LCD-technologie bestaat er in vloeibare kristallen te gebruiken die met behulp van stroompulsen het licht op een andere manier gaan reflecteren. De kristallen bevinden zich tussen twee speciale glasplaten. Het licht komt uit een lichtbron die zich achter de kristallen bevindt en schijnt in de richting van de gebruiker van het scherm . Een beeldscherm bestaat uit enorm veel van die kristallen die elk afzonderlijk bediend kunnen worden. In feite komt 1 pixel overeen met 1 kristal. Hoe groter het scherm en hoe groter de resolutie, hoe meer vloeibare kristallen er zich in het scherm bevinden. Een verbeterde variant van het LCD-scherm is het TFT-scherm. Hierbij krijgt elke pixel een transistortje aangemeten dat de pixel indiviueel aanstuurt. Het grote voordeel hiervan is enerzijds dat er minder aansluitdraden nodig zijn, maar vooral dat die transistors de kleuren per pixel enorm kunnen laten variëren. Hierdoor kunnen er hogere kleurcontrasten worden bereikt (verschil wit t.o.v. zwart) en betere kleurdieptes (bvb het aantal tinten zwart). Ook ligt de responstijd veel hoger dan bij klassieke 'passieve' LCD-schermen. De responstijd wijst op de tijd die een pixel nodig heeft om van kleur te kunnen veranderen. Dit is bij bewegende beelden van zeer groot belang.

__Typische kenmerken van moderne beeldschermen:__ Hieronder worden enkele belangrijke begrippen opgesomd waarmee je beste rekening houdt als je van plan bent om je een nieuw beeldscherm aan te schaffen. __ Beeldformaat __ Het beeldformaat van een scherm is al een eerste belangrijk gegeven. Alles hangt af van waarvoor je het scherm wil gaan gebruiken. De grootte van een scherm wordt uitgedrukt in inches. De slogan 'bigger is better' lijkt tegenwoordig op zijn plaats te zijn. Daar waar 15 inch de standaard was een vijtal jaar geleden, kom je nu nog moeilijk naar huis met een scherm van minder dan 19 inch. Hoewel de kwaliteit van TFT-schermen er enorm op vooruit is gegaan, is het toch niet zo dat groter ook altijd beter is. Hoe kleiner je scherm, hoe scherper het beeld. Alles hangt af van het gebruik er van.

__Beeldverhouding __ Hierover valt tegenwoordig niet meer zoveel te vertellen, aangezien haast alle schermen tegenwoordig een breedbeeldformaat hebben. Dit is de verhouding 16:9. Wie een scherm koopt voor grafische toepassingen, zal echter liever een 4:3 verhouding hebben. Dit zijn de meer vierkante formaten. Voor gewoon pc-gebruik en om films te bekijken is het 16:9 formaat ideaal. Ook voor wie wil gamen trouwens!

__Resolutie __  De resolutie van het scherm bepaald de scherpte van het beeld. Ze wordt uitgedrukt in dpi (dots per inch). Het gaat over de hoeveelheid beeldpuntjes er zijn er vierkante centimeter. Uiteraard, hoe meer puntjes, hoe scherper het beeld. Het eerste cijfer duidt aan hoeveel puntjes er per lijn zijn, het tweede cijfer wijst op het aantal horizontale lijnen (bvb 1600x900 bij een 19inch scherm).

__Luidsprekers __<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;"> Veel schermen zijn voorzien van luidsprekers. Bij de goedkopere modellen durft men deze al snel weglaten. Wees je er in ieder geval wel van bewust dat de kwaliteit van deze luidsprekers niet veel voorstelt. Genoeg voor de Windows-gebruiker en voor eenvoudig surfen, maar wie van muziek houdt of games speelt op z'n pc kan toch beter investeren in vrijstaande luidsprekers. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">

Contrastverhouding<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;"> De contrastverhouding duidt op het verschil in lichtintensiteit tussen wit en zwart. Hoe donker of hoe licht een kleur maximaal kan worden weergegeven. Bij een contrastratio van 500:1 kan het scherm dus 500 tinten weergeven tussen zwart en wit. Hoe groter de contrastratio, hoe levendiger de kleuren op het scherm.

__<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">Helderheid __ <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">De helderheid van het scherm is zeker even belangrijk als de contrastverhouding. Het gaat hier om de hoeveelheid licht dat je scherm kan produceren.Hoe helderder het beeld, hoe meer kleuren je zal kunnen onderscheiden. De eenheid waarin de helderheid wordt weergegeven is cd/m².

__<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">Responstijd __ <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">De responstijd wijst op de tijd die een pixel nodig heeft om van kleur te kunnen veranderen. Bij dagelijks computergebruik speelt dit niet zo'n grote rol, maar bij films of games wel! Hoe hoger de responstijd, hoe beter bewegende beelden zullen worden weergegeven. Als de responstijd dan hoog ligt dan vloeien de beelden niet mooi in elkaar over.

__<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">Aansluitingen __ <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">De meeste computers sturen (via de beeldkaart) nog analoge videosignalen uit naar het beeldscherm. Een LCD-scherm (of TFT) werkt echter volledig digitaal. Dat heeft tot gevolg dat de schermen de signalen eerst moeten omzetten voor ze getoond kunnen worden. Dit betekent dat er altijd kwaliteitsverlies is. De standaardaansluiting is analoog en heet VGA (blauwe stekker). De nieuwere schermen kunnen echter (bijna) allemaal ook digitaal aangesloten worden via DVI (witte stekker). Let er daarom op dat het nieuwe scherm zeker over een DVI-aansluiting beschikt, ook al heeft je computer deze aansluiting misschien (nog) niet. Ook hier geldt: voor dagelijks computergebruik is dit niet van groot belang, wel zodra er films of games moeten weergegeven worden. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">

Ergonomie<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;"> Ergonomie voor een beeldscherm? Jazeker! Wie lange tijd achter een beeldscherm zit heeft er absoluut baat bij dat het scherm op de juiste hoogte staat. Kijk goed na of het scherm dat je wil kopen in hoogte regelbaar is en of je het kan kantelen. Dit zal veel minder vermoeiend zijn voor je ogen.

__<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">Energieverbruik __ <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">Iets waar je waarschijnlijk niet direct aan denkt als je op zoek bent naar een scherm, is hoeveel energie het verbruikt. Wat dat betreft zit je met de LCD-schermen zeker goed! Ze verbruiken minder energie dan hun voorlopers, de zogenaamde CRT-schermen. Uiteraard geldt hier de regel: hoe groter het scherm, hoe meer energie het verbruikt.

__<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">Garantie __<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;"> Bekijk zeker goed welke vorm van garantie er gegeven wordt bij het scherm. Beperkt het zich tot de standaardgarantie, of biedt de fabrikant ook een dode-pixelgarantie aan? Als die laatste er bij wordt voorzien zegt dat natuurlijk al veel over de kwaliteit van het scherm. Een dode pixel is een pixel die niet meer oplicht. Meestal dienen er enkele dode pixels te zijn alvorens je het scherm kan omruilen, al ruilen sommige fabrikanten het scherm al om bij 1 dode pixel.

__<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;"> Beeldscherm met TV-tuner __ <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">Sommige beeldschermen krijgen een TV-tuner ingebouwd, waardoor je het zowel op je computer kan aansluiten als via de kabel om televisie te kijken. Dit is vooral handig voor kotstudenten bijvoorbeeld, die zo maar 1 scherm nodig hebben voor de beide functies. Let wel op de aansluitingen: de meeste schermen hebben geen digitale tuner ingebouwd, andere kunnen enkel analoge TV weergeven!

__<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">USB-aansluitingen __ <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 9pt;">Raar, maar waar! Sommige schermen zijn voorzien van USB-aansluitingen. Zo heb je steeds een USB-aansluiting in de buurt zonder je te moeten bukken of recht te staan. Handig, maar dit doet natuurlijk niets aan de kwaliteit van je scherm.

Bronnen: [] [] [] []